En wat als het Bert was geweest?

forum.viva.nl

Op Boek9.nl stond vandaag het bericht dat de lijst van woorden die een TomTom 'kent' geen werk is in de zin van de Auteurswet en de stem die de woorden uitspreekt geen portret in de zin van diezelfde wet is. Aangezien de woordenlijst bestaat uit losse woorden kan er niet gesproken worden van een werk, dat over een oorspronkelijk karakter moet beschikken. Ook oordeelde de rechtbank dat een stem, ondanks het feit dat op grond van de stem de identiteit van de spreker eventueel kan worden vastgesteld, niet binnen het bereik van het portretrecht valt.

Nu zijn er van die stemmetjes die je kunt downloaden voor je TomTom, bijvoorbeeld die van Bert en Ernie, of een leuke BN-er. Ervanuitgaande dat Bert of Ernie daar niet hun toestemming voor hebben gegeven, kunnen zij in dit geval dan wel iets tegen het gebruik van hun stem beginnen?

De uitgesproken woorden zijn wellicht nog steeds geen werk in de zin van de Auteurswet, noch kan er nu wel gesproken worden over een portretrecht, maar kunnen typische geluiden niet als werk in de zin van de Auteurswet worden aangemerkt? Was immers de kreet van Tarzan niet ook beschermd? Ik zou zeggen dat het stemgeluid van Bert toch nog net iets typerender is dan dat van onze jungle-hunk.

Desalniettemin heeft stemacteur B. uit de casus van Boek9.nl hier niets aan: zijn stemgeluid is immers geen onderdeel van een reeds bekend (fictief) personage.

Modellenrecht

Foto: tifbd.com

Ik ben een liefhebber van modellen. Niet de juridische variant, maar de fotomodellen in bladen en op de catwalk. Sommige modellen hebben exclusieve contracten bij grote merken. Hiermee verbinden zij hun gezicht voor een bepaalde periode aan een merk. Een bekend voorbeeld is Lonneke Engel. Zij was van 2000 tot 2006 het gezicht van (en alleen van) Ralph Lauren. Maar wat staat er nu echt in zo een exclusief modellencontract? Welke juridische constructie bestaat er tussen fotomodel en merk?

Verkocht Lonneke haar portretrecht - verkapt als overdraagbaar vermogensrecht - aan Ralph Lauren? Op die manier zal Ralph Lauren zich kunnen verzetten tegen een ieder die het portret van Lonneke gebruikt, daar het hier om verzilverbare populariteit gaat. Lonneke zou immers geld kunnen verdienen aan haar portret (en dat doet ze ook al). Geportretteerde kan zich in beginsel alleen verzetten bij een redelijk belang tegen publicatie. Dit redelijk belang wordt aangenomen indien er verzilverbare populariteit is. Het portretrecht zelf is echter niet overdraagbaar. Echter, indien je je portret laat registreren als portretmerk kun je je portretrecht indirect toch overdragen. Een merkrecht is immers overdraagbaar.

Vormt Lonneke's portret een portretmerk, waarvan Ralph Lauren de merkgerechtigde is? Ieder ander zou voor publicatie en openbaarmaking van het portret van Lonneke dan eerst de toestemming van Ralph Lauren moeten krijgen.

Wat ik me afvraag is of Lonneke wel gerechtigd blijf zich te beroepen op haar eigen portretrecht. Haar portretmerk is immers in handen van Ralph Lauren. Draag je bij een indirecte overdracht van je portretrecht, namelijk via overdracht van een portretmerk, ook je portretrecht over? Maar die was toch niet overdraagbaar? Zijn er dan twee gerechtigden tot een portret?

Of is er gewoon sprake van een overeenkomst op basis van het contractenrecht? Een soort concurrentiebeding wellicht?

Sky is the limit?

Zowel het recht als de mode is mijn passie. Totaal iets anders? Helemaal niet! In de zoektocht naar de perfecte little black dress stuit je soms zo maar op een juridische kwestie.

Vrijdag vond ik mezelf tussen de rekken van Sky, een onderscheidende kledingwinkel met merken als A.P.C., Isabel Marant en hun eigen merk; She Rebel. She Rebel wordt gekenmerkt door origineel gebruik van digitale prints van klassieke schilderijen die prijken op sjaals, blouses en knoopjes, zo lees ik later op de website. Waarna mijn juridische radar begint te loeien. Is She Rebel gerechtigd tot het gebruik van dergelijke digitale prints? Want kan een designer zonder meer andermans afbeeldingen verwerken in zijn ontwerpen?

Al eerder boog ik me over een soortgelijke kwestie. Blogvriendin Nancy vroeg zich af of winkelketen Zara gerechtigd was tot het verwerken van een foto van Blogger Betty in hun ontwerpen. Betty is één van 's werelds bekendste modebloggers. Een T-shirt met één van de foto's van haar blog erop moet dan ook goed verkopen, zo moet Zara gedacht hebben. Jammer alleen dat Betty niet om toestemming gevraagd is. Een beetje dom, want Betty werd natuurlijk snel herkend. Massaketen vs. modemeisje dus. Wie wint?

Na een kleine research legde ik Nancy uit dat er twee wegen te bewandelen zijn. Ten eerste bezit Betty het portretrecht op haar foto, daar ze de geportretteerde persoon is. Het portrechtrecht geeft deze namelijk het recht zich te verzetten tegen publicatie van het portret. Onder portret wordt in dit verband verstaan, elke zichtbare weergave waarop iemand herkenbaar is afgebeeld. Nou, dat was ze. De vraag is dan alleen nog of de foto op een T-shirt laten drukken onder 'publicatie' valt. Dit is zeker aannemelijk te maken.

Naast het portretrecht kan Betty het ook op het auteursrecht gooien. Het auteursrecht is een uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen. Betty is de maker van haar blog en data kunnen uitwijzen dat zij de eerste was die haar foto door middel van haar blog in de openbaarheid heeft gebracht. De vraag is nu alleen nog of het auteursrecht ook van toepassing is op een blog, maar ook dit kan zeker aannemelijk gemaakt worden.

In de She Rebel-kwestie schuilt een moeilijker vraagstuk. Immers, minstens even bekend als de geportretteerden op klassieke schilderijen zijn de kunstenaars. Een fotograaf is in principe ook een kunstenaar, maar die bleef in de zaak Betty buiten beschouwing. Maar mocht She Rebel nu het bekende Marilyn Monroe-portret van Andy Warhol willen gebruiken; moet dat overlegd worden met de geportretteerde of de kunstenaar? En wat als beide inmiddels zijn overleden, zoals in casu het geval is?

Een designer lijkt in ieder geval een afbeelding van een ander in zijn ontwerp te kunnen verwerken, mits zij daar niemand vraagtekens bij zet...